ΕΝΟΤΗΤΑ 1 – Βασικές Αρχές Διατροφής

Episode 11: Υδατάνθρακες, γλυκογόνο και κόπωση: γιατί κάποια στιγμή «αδειάζουμε»

Όποιος έχει κάνει παρατεταμένη άσκηση πιθανότατα γνωρίζει αυτή τη στιγμή.

Στην αρχή όλα λειτουργούν φυσιολογικά. Υπάρχει ενέργεια, ο ρυθμός διατηρείται και το σώμα ανταποκρίνεται. Κάποια στιγμή όμως τα πράγματα αλλάζουν. Τα πόδια βαραίνουν, η ένταση γίνεται δυσκολότερο να διατηρηθεί και αυτό που πριν φαινόταν εύκολο αρχίζει να απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια.

Στην καθημερινή γλώσσα λέμε απλώς:

«Άδειασα».

Και από ενεργειακής πλευράς, η έκφραση δεν είναι τόσο μακριά από αυτό που μπορεί να συμβαίνει.

Η γλυκόζη που κρατάμε για αργότερα

Οι υδατάνθρακες που καταναλώνουμε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ενέργειας.

Ο οργανισμός όμως έχει και τη δυνατότητα να αποθηκεύσει γλυκόζη για μελλοντική χρήση, κυρίως με τη μορφή γλυκογόνου.

Το γλυκογόνο βρίσκεται κυρίως:

• στους σκελετικούς μύες
• στο ήπαρ

Και οι δύο αποθήκες είναι σημαντικές, αλλά δεν εξυπηρετούν ακριβώς τον ίδιο σκοπό.

Το μυϊκό γλυκογόνο αποτελεί μια άμεσα διαθέσιμη ενεργειακή πηγή για τον ίδιο τον εργαζόμενο μυ, ενώ το ηπατικό γλυκογόνο συμβάλλει στη διατήρηση της γλυκόζης του αίματος.

Το σώμα, δηλαδή, δεν περιμένει να ξεκινήσει η άσκηση για να σκεφτεί από πού θα βρει ενέργεια.

Έχει ήδη δημιουργήσει αποθέματα.

Το πρόβλημα είναι ότι τα αποθέματα δεν είναι απεριόριστα

Κατά τη διάρκεια της άσκησης, ιδιαίτερα όταν αυτή είναι παρατεταμένη, τα αποθέματα γλυκογόνου χρησιμοποιούνται σταδιακά.

Και όσο η προσπάθεια συνεχίζεται, αυτά μειώνονται.

Οι σημειώσεις συνδέουν χαρακτηριστικά την εμφάνιση κόπωσης σε παρατεταμένη άσκηση με την εξάντληση του γλυκογόνου στους εργαζόμενους μυς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός ξαφνικά μένει χωρίς καμία διαθέσιμη ενέργεια.

Διαθέτει και άλλα ενεργειακά υποστρώματα.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούν όλες οι πηγές να υποστηρίξουν με τον ίδιο τρόπο κάθε ένταση άσκησης.

Έτσι, καθώς μειώνεται η διαθεσιμότητα του γλυκογόνου, η ικανότητα διατήρησης μιας συγκεκριμένης έντασης μπορεί να περιοριστεί.

Και εκεί αρχίζει να εμφανίζεται το γνωστό «άδειασμα».

Γιατί οι υδατάνθρακες συνδέονται με την απόδοση;

Εδώ φαίνεται καθαρά γιατί η διατροφή ενός ανθρώπου που ασκείται δεν αφορά μόνο το σωματικό βάρος ή τις συνολικές θερμίδες.

Αφορά και τη διαθεσιμότητα ενέργειας όταν αυτή χρειαστεί.

Η ανεπαρκής πρόσληψη ενέργειας μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα για άσκηση, ενώ η διαθεσιμότητα υδατανθράκων αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η δραστηριότητα έχει υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις.

Γι’ αυτό και η σχέση ανάμεσα στους υδατάνθρακες και την άσκηση είναι πιο ενδιαφέρουσα από το απλό:

«Οι υδατάνθρακες έχουν 4 kcal ανά γραμμάριο».

Το πραγματικό ζήτημα είναι ότι μπορούν να μετατραπούν σε ένα χρήσιμο ενεργειακό απόθεμα, το οποίο ο οργανισμός μπορεί να επιστρατεύσει όταν οι απαιτήσεις αυξηθούν.

Το «ρεζερβουάρ» έχει σημασία πριν ξεκινήσεις

Είναι εύκολο να επικεντρωνόμαστε σε αυτό που συμβαίνει την ώρα της προσπάθειας.

Αλλά η απόδοση δεν καθορίζεται μόνο εκείνη τη στιγμή.

Επηρεάζεται και από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο οργανισμός πριν ξεκινήσει.

Αν το δούμε σαν ένα αυτοκίνητο, δεν έχει σημασία μόνο πόσο αποδοτικός είναι ο κινητήρας. Έχει σημασία και τι υπάρχει στο ρεζερβουάρ.

Η παρομοίωση φυσικά δεν είναι τέλεια — το ανθρώπινο σώμα είναι ασύγκριτα πιο σύνθετο.

Αλλά μας θυμίζει κάτι σημαντικό:

Η ενέργεια που χρειαζόμαστε σήμερα μπορεί να εξαρτάται από τις επιλογές που κάναμε πριν τη χρειαστούμε.

Και αυτό ίσως είναι το πιο ενδιαφέρον μάθημα που κρύβεται πίσω από το γλυκογόνο.

Όχι μόνο για την άσκηση.

Αλλά και για οτιδήποτε απαιτεί διάρκεια.

Mental note 🧠:
Δεν «αδειάζουμε» πάντα επειδή δεν μπορούμε να συνεχίσουμε. Μερικές φορές αδειάζουμε επειδή ζητήσαμε από τον εαυτό μας περισσότερα απ’ όσα είχαμε φροντίσει να αποθηκεύσουμε.

‼️ Το Listarxos είναι ένα προσωπικό σημειωματάριο γνώσεων, εμπειριών και σκέψεων ✍️
Τα κείμενα εκφράζουν αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και δεν αποτελούν επαγγελματικές ή επιστημονικές συμβουλές.